To pytanie, które pojawia się bardzo często wśród osób uczących się języków obcych, a także wśród rodziców zapisujących dzieci na kursy. Odpowiedź, jak to często bywa, nie jest jednoznaczna i zależy od kilku kluczowych czynników. Przede wszystkim musimy rozróżnić, o jakim rodzaju egzaminu mówimy. Czy chodzi o wewnętrzną weryfikację postępów, czy o egzamin certyfikujący o formalnym znaczeniu?
W polskim systemie edukacji i na rynku usług językowych funkcjonują różne rodzaje egzaminów. Niektóre są wewnętrznymi narzędziami szkół, służącymi do oceny postępów słuchaczy i klasyfikowania ich na odpowiednich poziomach zaawansowania. Inne zaś to egzaminy państwowe lub certyfikowane przez uznane instytucje, które potwierdzają znajomość języka na określonym poziomie i mają często wymierną wartość na rynku pracy czy w procesie rekrutacji na studia.
Szkoła językowa, jako prywatna placówka, ma prawo tworzyć i przeprowadzać własne testy sprawdzające wiedzę i umiejętności swoich kursantów. Jest to niezbędne do monitorowania postępów, dopasowania programu nauczania i ewentualnego przeniesienia ucznia do innej grupy, jeśli okaże się, że jego poziom jest wyższy lub niższy niż zakładano. Takie egzaminy wewnętrzne są standardową praktyką i zazwyczaj są uwzględnione w regulaminie szkoły lub umowie z kursantem.
Jednakże, gdy mówimy o egzaminach o formalnym, zewnętrznym charakterze, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nie każda szkoła językowa może przeprowadzić taki egzamin. Aby móc organizować i certyfikować egzaminy o znaczeniu państwowym, akredytowane czy uznawane międzynarodowo, placówka musi spełnić szereg rygorystycznych wymagań i uzyskać odpowiednie zezwolenia lub akredytacje od uprawnionych organów. Dotyczy to na przykład egzaminów państwowych z języka polskiego jako obcego czy egzaminów certyfikujących znajomość języków obcych na poziomie europejskich standardów CEFR.
Wymagania stawiane organizatorom egzaminów
Przeprowadzanie egzaminów, zwłaszcza tych o formalnym znaczeniu, wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu warunków, które gwarantują rzetelność, obiektywizm i wiarygodność oceny. Dotyczy to zarówno procedur, jak i kadry oraz infrastruktury. Szkoła językowa aspirująca do miana ośrodka egzaminacyjnego musi wykazać się odpowiednim zapleczem i przestrzegać ściśle określonych standardów.
Podstawowym wymogiem jest posiadanie wykwalifikowanej kadry egzaminatorów. Muszą to być osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje, doświadczenie w nauczaniu danego języka oraz specjalistyczne szkolenia w zakresie przeprowadzania i oceniania egzaminów. Często wymagane jest posiadanie certyfikatów potwierdzających kompetencje egzaminatorskie wydanych przez akredytowane instytucje.
Kolejnym ważnym aspektem jest stworzenie odpowiednich warunków do przeprowadzenia egzaminu. Sale egzaminacyjne muszą spełniać określone normy – być odpowiednio wyposażone, oświetlone, zapewniać ciszę i spokój, a także być wolne od wszelkich rozpraszaczy. W przypadku egzaminów ustnych niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego sprzętu nagrywającego i akustyki, która pozwoli na czytelne zarejestrowanie wypowiedzi zdających.
Sama procedura egzaminacyjna musi być ściśle określona i przestrzegana. Obejmuje ona kwestie takie jak: sposób rejestracji kandydatów, harmonogram egzaminu, zasady bezpieczeństwa i nadzoru podczas jego trwania, sposób oceniania prac pisemnych i ustnych, a także procedury odwoławcze. Te wszystkie elementy muszą być zgodne z wytycznymi instytucji certyfikującej lub organu państwowego.
Szkoły, które chcą stać się oficjalnymi centrami egzaminacyjnymi, muszą przejść proces akredytacji. Polega on na złożeniu wniosku, przedstawieniu dokumentacji potwierdzającej spełnienie wymagań, a często także na przeprowadzeniu audytu przez przedstawicieli instytucji wydającej uprawnienia. Po uzyskaniu akredytacji szkoła zobowiązuje się do przestrzegania jej wytycznych i regularnego raportowania swojej działalności.
Egzaminy wewnętrzne a zewnętrzne certyfikaty
Kluczowe jest rozróżnienie między egzaminami wewnętrznymi, które przeprowadza szkoła na potrzeby własne, a egzaminami zewnętrznymi, które prowadzą do uzyskania oficjalnego certyfikatu. Te pierwsze służą głównie ocenie postępów w nauce i dopasowaniu poziomu nauczania. Na przykład, po ukończeniu kursu na poziomie B1, szkoła może przeprowadzić test, który sprawdzi, czy kursant rzeczywiście opanował materiał odpowiadający temu poziomowi.
Wyniki takich wewnętrznych egzaminów zazwyczaj nie mają formalnego znaczenia poza szkołą, która je przeprowadziła. Nie są one honorowane przez pracodawców, uczelnie ani urzędy jako dowód znajomości języka. Służą one przede wszystkim nauczycielom i uczniom jako narzędzie diagnostyczne i motywacyjne. Pozwalają zdiagnozować słabsze strony i zaplanować dalszą naukę.
Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku egzaminów certyfikujących. Są to egzaminy o ustandaryzowanej formule, przeprowadzane według ściśle określonych zasad i oceniane według jednolitych kryteriów. Ich celem jest potwierdzenie, że osoba zdająca posiada znajomość języka na określonym poziomie, zgodnym z Europejskim Systemem Opisu Kształcenia Językowego (CEFR). Do takich egzaminów należą między innymi:
- Egzaminy Cambridge English (np. FCE, CAE, CPE), które są uznawane na całym świecie przez uczelnie i pracodawców.
- Egzaminy certyfikatowe Uniwersytetu w Cambridge, które są dedykowane różnym grupom wiekowym i poziomom zaawansowania.
- Państwowe egzaminy certyfikacyjne z języka polskiego jako obcego, które są wymagane w niektórych sytuacjach formalnych w Polsce.
- Egzaminy Goethe-Institut dla języka niemieckiego, które są szeroko rozpoznawalne.
- Egzaminy DELF/DALF dla języka francuskiego, które mają znaczenie akademickie i zawodowe.
Aby szkoła językowa mogła być oficjalnym centrum egzaminacyjnym dla tych i podobnych egzaminów, musi przejść proces akredytacji i spełnić wymogi instytucji przeprowadzającej dany egzamin. Nie każda placówka posiada takie uprawnienia, dlatego ważne jest, aby przed zapisaniem się na kurs z myślą o uzyskaniu certyfikatu, upewnić się, czy dana szkoła jest oficjalnym ośrodkiem egzaminacyjnym.
Jak sprawdzić uprawnienia szkoły?
Decydując się na kurs językowy, zwłaszcza jeśli naszym celem jest uzyskanie oficjalnego certyfikatu, kluczowe jest upewnienie się, czy szkoła posiada odpowiednie uprawnienia do przeprowadzania egzaminów. Nie warto opierać się wyłącznie na zapewnieniach sprzedawców czy lektorów – warto zweryfikować informacje w wiarygodnych źródłach. Zaufanie do niewłaściwej placówki może skutkować nie tylko stratą czasu i pieniędzy, ale także rozczarowaniem, gdy okaże się, że uzyskany „certyfikat” nie ma żadnej wartości.
Najlepszym sposobem na weryfikację jest bezpośredni kontakt z instytucją, która wydaje certyfikaty. Na stronach internetowych większości organizacji egzaminacyjnych znajdują się listy oficjalnych centrów egzaminacyjnych. Przykładowo, jeśli interesują nas egzaminy Cambridge English, wystarczy wejść na stronę Cambridge Assessment English i odnaleźć tam wyszukiwarkę centrów egzaminacyjnych. Podobnie jest w przypadku innych renomowanych egzaminów.
Warto również zwrócić uwagę na szczegóły oferty szkoły. Czy szkoła jasno komunikuje, jakie egzaminy jest uprawniona przeprowadzać? Czy oferuje kursy przygotowujące do konkretnych, zewnętrznych egzaminów? Czy informuje o procedurach i kosztach związanych z egzaminem? Czy zatrudnia certyfikowanych egzaminatorów? Odpowiedzi na te pytania mogą dostarczyć nam cennych informacji.
Niektóre szkoły mogą współpracować z zewnętrznymi centrami egzaminacyjnymi, organizując jedynie kursy przygotowawcze, a sam egzamin odbywa się w innym miejscu. Jest to również uczciwa i transparentna forma działania, pod warunkiem, że szkoła jasno o tym informuje. Problemem staje się sytuacja, gdy szkoła twierdzi, że sama przeprowadza egzaminy certyfikujące, których nie jest uprawniona organizować.
Kierując się zdrowym rozsądkiem i dokonując świadomego wyboru, możemy uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek i mieć pewność, że inwestujemy w naukę, która faktycznie przyniesie nam wymierne korzyści w postaci uznawanego certyfikatu lub rzetelnej oceny naszych postępów.
