Kwestia tego, czy każda szkoła językowa ma prawo przeprowadzać egzaminy, jest złożona i zależy od kilku kluczowych czynników. W Polsce prawo nie nakłada na szkoły językowe ogólnego obowiązku posiadania specjalnych akredytacji do przeprowadzania wewnętrznych testów postępów czy zaliczeń. Szkoła językowa jako podmiot gospodarczy ma swobodę w organizacji własnego procesu dydaktycznego, co obejmuje również ocenę postępów słuchaczy. Oznacza to, że każda zarejestrowana placówka może tworzyć własne testy i egzaminy, które służą ocenie wiedzy i umiejętności jej uczniów.
Jednakże, jeśli mówimy o egzaminach o charakterze certyfikacyjnym, które mają potwierdzać znajomość języka na określonym poziomie według międzynarodowych standardów, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Takie egzaminy są zazwyczaj przeprowadzane przez instytucje o ugruntowanej renomie, które posiadają oficjalne uprawnienia i są akredytowane przez odpowiednie organy państwowe lub międzynarodowe. Prywatne szkoły językowe rzadko kiedy same posiadają takie uprawnienia. Najczęściej nawiązują one współpracę z oficjalnymi centrami egzaminacyjnymi lub kierują swoich słuchaczy na egzaminy zewnętrzne organizowane przez te instytucje.
Rodzaje egzaminów i ich organizatorzy
Ważne jest rozróżnienie między egzaminami wewnętrznymi a zewnętrznymi. Egzaminy wewnętrzne są narzędziem stworzonym przez samą szkołę językową w celu monitorowania postępów nauki jej uczniów. Mogą to być testy semestralne, sprawdziany końcowe po zakończonym kursie, czy też egzaminy kwalifikacyjne do kolejnego poziomu zaawansowania. Ich formuła, zakres materiału i kryteria oceny są ustalane przez metodyków danej placówki. Nie posiadają one formalnego, zewnętrznego uznania poza gronem słuchaczy i kadry danej szkoły.
Zupełnie inaczej jest w przypadku egzaminów zewnętrznych, które mają na celu formalne potwierdzenie poziomu znajomości języka obcego. Przykładem mogą być egzaminy certyfikujące takie jak FCE, CAE, CPE dla języka angielskiego, Goethe-Zertifikat dla języka niemieckiego, DELF/DALF dla francuskiego czy TELC dla wielu języków. Te egzaminy są przeprowadzane przez wyspecjalizowane centra egzaminacyjne, które działają na podstawie licencji przyznanych przez międzynarodowe instytucje lub narodowe ministerstwa edukacji. Szkoły językowe, które przygotowują swoich uczniów do tych egzaminów, zazwyczaj współpracują z tymi centrami jako ośrodki przygotowawcze lub partnerskie, ale sam egzamin certyfikujący odbywa się w autoryzowanym miejscu i jest nadzorowany przez egzaminatorów posiadających odpowiednie kwalifikacje i upoważnienia.
Certyfikacja i akredytacja szkół językowych
W Polsce szkoły językowe mogą ubiegać się o wpis do rejestru szkół niepublicznych prowadzonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej lub odpowiednie kuratoria oświaty. Taki wpis nie jest jednak równoznaczny z uprawnieniem do przeprowadzania oficjalnych egzaminów certyfikujących. Jest to raczej potwierdzenie, że szkoła spełnia pewne standardy dotyczące prowadzenia działalności edukacyjnej, kwalifikacji kadry czy warunków lokalowych.
Istnieją również organizacje, które przyznają szkołom językowym akredytacje potwierdzające wysoką jakość nauczania. Przykładem może być Akredytacja Kuratora Oświaty czy akredytacje międzynarodowe, na przykład przyznawane przez British Council dla szkół uczących języka angielskiego. Posiadanie takiej akredytacji podnosi prestiż szkoły i świadczy o jej profesjonalizmie, ale również nie daje automatycznie prawa do organizowania egzaminów, które mają moc prawną lub są uznawane na całym świecie. Prawo do przeprowadzania oficjalnych, zewnętrznych egzaminów językowych jest ściśle regulowane i zazwyczaj zarezerwowane dla wyznaczonych przez odpowiednie instytucje centrów egzaminacyjnych.
Praktyczne aspekty egzaminowania w szkołach językowych
Z perspektywy praktyka – lektora i metodyka – szkoły językowe skupiają się przede wszystkim na skutecznym przygotowaniu swoich uczniów do osiągnięcia założonych celów edukacyjnych. W tym celu tworzą własne, wewnętrzne systemy oceniania, które pomagają śledzić postępy i identyfikować ewentualne trudności. Są to testy poziomujące na początku nauki, sprawdziany okresowe, prace domowe, projekty, a także egzaminy końcowe, które potwierdzają opanowanie materiału danego kursu.
Jeśli szkoła deklaruje przygotowanie do egzaminów zewnętrznych, zazwyczaj oznacza to, że posiada wykwalifikowaną kadrę, która doskonale zna specyfikę tych egzaminów, potrafi nauczyć strategii egzaminacyjnych i przygotować uczniów pod kątem zakresu materiału. Jednak sam egzamin certyfikujący, jak już wspomniano, musi być przeprowadzony przez uprawnione centrum. Szkoła językowa może być takim centrum, jeśli spełni surowe wymogi i uzyska odpowiednią akredytację od organizatora danego egzaminu. W praktyce jednak większość szkół językowych działa jako ośrodki przygotowawcze, a ich rola kończy się na efektywnym przygotowaniu słuchaczy do egzaminu, który odbędzie się w innym, oficjalnie wyznaczonym miejscu.
